نحوهی جستجوی مصدومان در حریق؛ اصول، مراحل و نکات کلیدی
مقدمه
حریق در ساختمانها از جمله حوادثی است که همواره جان انسانها را تهدید میکند. در چنین شرایطی، تیمهای آتشنشانی و امداد و نجات وظیفهای حیاتی در جستجو و نجات مصدومان دارند. این عملیات باید سریع، منظم و بر اساس اصول علمی و ایمنی انجام گیرد تا از تلفات جانی جلوگیری شود.
1. آمادهسازی پیش از ورود به محل حریق
قبل از ورود به ساختمان درگیر حریق، تیمهای عملیاتی باید موارد زیر را رعایت کنند:
استفاده از تجهیزات کامل حفاظت فردی (PPE) شامل لباس ضدحریق، کلاه ایمنی، دستکش، کفش ایمنی، دستگاه تنفس مصنوعی و چراغ قوهی قوی.
دریافت اطلاعات اولیه از محل حادثه مانند تعداد احتمالی افراد داخل ساختمان، محل وقوع آتش، نقشه کلی ساختمان و مسیرهای خروج اضطراری.
2. تقسیمبندی محل حادثه برای جستجو
ساختمان به بخشهای کوچکتر (اتاقها، طبقات، راهروها) تقسیم میشود و هر گروه مسئول یک بخش خاص میشود تا از تکرار یا نادیده گرفتن نواحی جلوگیری گردد. برای مثال:
طبقهبندی به مناطق A، B، C و D
استفاده از علائم بصری یا صوتی برای علامتگذاری بخشهای جستجو شده
3. روشهای استاندارد جستجو
روشهای جستجوی استاندارد به گونهای طراحی شدهاند که امنیت تیم نجات و احتمال یافتن افراد زنده را افزایش دهند:
جستجوی ابتدایی (Primary Search): سریع، با اولویت نجات جان، بدون اتلاف وقت. معمولاً توسط دو نفر انجام میشود.
جستجوی ثانویه (Secondary Search): دقیقتر و سیستماتیکتر، پس از کنترل نسبی حریق.
جستجوی تیمی: با استفاده از طناب نجات، برای ساختمانهای بزرگ یا پر دود.
4. اولویتبندی در نجات مصدومان
در عملیات نجات، اولویتها باید به ترتیب زیر رعایت شود:
افراد در معرض مستقیم آتش یا دود غلیظ
کودکان، سالمندان و افراد ناتوان
کسانی که در نزدیکی محلهای امن قرار دارند اما راه فرار ندارند
5. نکات کلیدی در جستجو
تماس لمسی هنگام دید کم (مثلاً استفاده از دست برای لمس دیوارها یا کف)
ایجاد سر و صدا برای یافتن پاسخ از افراد گرفتار
بررسی دقیق فضاهای پنهان مثل زیر تخت، داخل کمد، پشت درها و زیر پلهها
حفظ ارتباط دائم با مرکز فرماندهی عملیات
بررسی مداوم سلامت فیزیکی و روانی اعضای تیم نجات
6. خارجسازی مصدومان
مصدومان باید بسته به وضعیت جسمیشان به روشهای مناسب از محل حادثه خارج شوند:
حمل با برانکارد
کشیدن با پتو یا لباس نجات
انتقال به کمک نفر دوم در صورت آسیب نخوردن
نتیجهگیری
عملیات جستجو و نجات مصدومان در حریق نیازمند سرعت، دقت و ایمنی بالا است. آموزش مستمر نیروهای امدادی، استفاده از فناوریهای نوین (مانند دوربین حرارتی) و هماهنگی بین واحدها، نقش اساسی در موفقیت این عملیات دارد. نجات جان انسانها در چنین شرایطی از مهمترین وظایف نیروهای امدادی و آتشنشانی است که نیاز به تعهد و آمادگی کامل دارد.
